{"id":872,"date":"2025-06-20T08:46:42","date_gmt":"2025-06-20T08:46:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ona.ba\/?p=872"},"modified":"2026-01-13T12:25:59","modified_gmt":"2026-01-13T12:25:59","slug":"putovanje-sa-aminom-peron-po-peron-ka-vidljivosti-zena-u-it-svijetu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/2025\/06\/20\/putovanje-sa-aminom-peron-po-peron-ka-vidljivosti-zena-u-it-svijetu\/","title":{"rendered":"Putovanje sa Aminom: Peron po peron ka vidljivosti \u017eena u IT svijetu"},"content":{"rendered":"\n

Razgovarala i pripremila: Senaida Sarajli\u0107<\/p>\n\n\n\n

Foto: Privatna arhiva<\/p>\n\n\n\n

Zamislite svijet u kojem ideje putuju br\u017ee od vozova, gdje su kodovi karte za nova iskustva, a aplikacije mostovi izme\u0111u ljudi.<\/p>\n\n\n\n

U jednom takvom digitalnom krajoliku po\u010dinjemo na\u0161e putovanje na koje nas vodi  Amina – studentica kojoj iz ruksaka viri k\u00f4d s misijom.<\/p>\n\n\n\n

Penjite se, kre\u0107emo. Nema dima ni zvi\u017eduka lokomotive, samo zvuk klika i skrola.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prvi peron \u2013 upoznavanje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amina:<\/strong> Ja sam Amina Osmanhod\u017ei\u0107, studentica tre\u0107e godine IPI Akademije u Tuzli, na smjeru Informatika i ra\u010dunarstvo. Osim primarnog zanimanja, odnosno, studiranja, slobodno vrijeme koristim za pisanje proze i poezije te ove godine planiram objaviti svoju drugu knjigu. Inspiraciju pronalazim u svemu oko sebe, bez obzira da li pi\u0161em kodove ili stihove. Sve ono \u0161to vidim i \u010dujem te sve \u0161to osjetim mi daje povod, motivaciju i inspiraciju za ne\u0161to novo.<\/p>\n\n\n\n

Nismo odmakle daleko, a ve\u0107 smo stigle na peron X – zonu stereotipa koje na\u0161a sagovornica ru\u0161i kao starije verzije softvera<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amina:<\/strong> Stereotipi i predrasude su, uvijek, prisutni i nikad se ne\u0107e mo\u0107i uni\u0161titi. <\/p>\n\n\n\n

Na\u017ealost, uvijek \u0107e da postoje neke podjele, ali nau\u010dila sam iz iskustva da me ne treba brinuti ono \u0161to ne mogu promijeniti. Svakako da se i ja suo\u010davam s tim nekim negativnim komentarima i osudama, ne samo u IT svijetu, ali ne obazirem se na ta mi\u0161ljenja. Va\u017eno mi je samo \u0161ta, za mene bitni ljudi, o meni misle. Iskoristit \u0107u priliku da podijelim jedno shvatanje sa svima koji budu \u010ditali na\u0161 razgovor: Nikad ne\u0107ete ugoditi svima koliko god dobri i uspje\u0161ni bili. Nije se jo\u0161 rodio \u010dovjek koji je sve ljude oko sebe uspio “zadovoljiti” i nanizati ih kao bisere na ogrlicu, pa staviti sebi oko vrata.<\/p>\n\n\n\n

Od pitanja “Zar si ti stvarno programerka?” dvaput nam se okrenuo \u017eeludac, pa smo na peronu  dva si\u0161le po malo vazduha \u2013 do ideje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amina:<\/strong> Sve je po\u010delo na fakultetu, u sklopu predmeta Razvoj mobilnih aplikacija, gdje smo imali zadatak da izradimo aplikaciju i tema je bila slobodna, ali u dana\u0161njem svijetu veoma je te\u0161ko izmisliti ne\u0161to novo. Dok se u krug vrte iste teme i aplikacije, ja sam htjela da predstavim ne\u0161to novo ili barem manje popularno. Telemedicina, odnosno, medicina na daljinu mi je bila dobra ideja zbog smanjenih tro\u0161kova putovanja, u\u0161tede vremena, fleksibilnosti, s tim da mi je najzanimljivija bila ta online terapija, odnosno, razgovor s psihologom. Razgovor sa stru\u010dnom osobom, u vezi s bilo kojom temom, dana\u0161njem dru\u0161tvu je veoma potreban iako ve\u0107ina ljudi o tome ne govori smatraju\u0107i da je to \u201esramota\u201c ili ne\u0161to \u0161to se treba sakriti.<\/p>\n\n\n\n

Ovdje smo se zadr\u017eale najdu\u017ee, jasno nam je postalo da mentalno zdravlje ne treba biti tabu. Iako, kako ka\u017ee Amina, instaliranje aplikacije jednim klikom omogu\u0107ava razgovor s psihologom iz udobnosti vlastitog doma \u2013 moglo bi biti va\u017eno da ne ostanemo u toj zoni komfora. Tehnologija mo\u017ee olak\u0161ati prvi korak ili ponuditi opciju kad druga ne postoji, ali dru\u0161tvena promjena do\u0107i \u0107e tek kada posjetu psihologu po\u010dnemo posmatrati jednako kao posjetu zubaru kad nas boli zub.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nastavile smo dalje – peron tri krcat je planovima o pristupa\u010dnosti<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amina:<\/strong> Tokom semestra smo s profesoricom razgovarali o tome kako aplikacije nisu dovoljno pristupa\u010dne osobama s invaliditetom. Nedugo zatim, do\u0161la sam na ideju da pro\u0161irim postoje\u0107e funkcionalnosti aplikacije i dodam neke nove mogu\u0107nosti koje bi korisnicima s invaliditetom omogu\u0107ile kori\u0161tenje. Imam planove za dalji razvoj aplikacije, ali detalji neka ostanu za na\u0161e sljede\u0107e zajedni\u010dko putovanje.<\/p>\n\n\n\n

Do tad, vrijedi spomenuti postoje\u0107e aplikacije koje korisnicima omogu\u0107avaju snala\u017eenje i kretanje u fizi\u010dkom prostoru kroz mapiranje pristupa\u010dnih lokacija, ali i one koje doprinose digitalnoj pristupa\u010dnosti nude\u0107i opcije poput pove\u0107anog fonta, poja\u010danog kontrasta ili pretvaranja govora u tekst.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nedaleko od pristupa\u010dnosti, na peronu \u010detiri, uva\u017eavanje i dostojanstvo \u2013 klju\u010daju od \u010dekanja i strpljenja koje se topi na ljetnoj sparini<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amina:<\/strong> Sve se mo\u017ee razviti i dodatno unaprijediti, ali po mom mi\u0161ljenju osobe s invaliditetom trebaju konkretno iskazati potrebe u kontekstu pristupa\u010dnosti. Kada \u0161ira javnost bude informisana, lak\u0161e je doprinijeti razvoju novih sistema i aplikacija.<\/p>\n\n\n\n

U su\u0161tini \u2013 slo\u017eile smo se da dostojanstvo po\u010dinje od spremnosti da se jasno govori, ali i pa\u017eljivo slu\u0161a. To va\u017ei za osobe s invaliditetom, ali i za sve one koji \u017eele biti ravnopravno uklju\u010deni i dostojanstveno tretirani.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S mjesta pristupa\u010dnosti, uva\u017eavanja i dostojanstva, svi mo\u017eemo u budu\u0107nost – na\u0161 posljednji peron na ovom putovanju<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Amina:<\/strong> Iskreno, uop\u0161te nemam zamisao \u0161ta bi budu\u0107nost mogla donijeti, ali veoma me pla\u0161i.<\/p>\n\n\n\n

Uzev\u0161i u obzir dru\u0161tvene mre\u017ee, koje su dostupne svima, gdje je omogu\u0107ena komunikacija, dijeljenje razli\u010ditog sadr\u017eaja i stvaranje virtuelnih zajednica s ljudima istih interesovanja, pla\u0161i me neinformisanost korisnika kao i nekultura i primitivizam koje svakodnevno susre\u0107em. Govori li se o sigurnosti i za\u0161titi podataka, veoma mali broj ljudi \u010dita pravila kori\u0161tenja i \u0161ta to sve dopu\u0161ta “tamo nekome”. Na\u017ealost, ljudi nisu svjesni kakve posljedice digitalni identitet mo\u017ee da donese.<\/p>\n\n\n\n

Razvoj tehnologije donio je mnoge prednosti poput brze komunikacije i velikog broja dostupnih informacija, lak\u0161i pristup u\u010denju i radu, ali s druge strane, \u0161irenje la\u017enih informacija, gubitak privatnosti i kra\u0111a identiteta zahtijevaju veliku odgovornost. Ba\u0161 kao \u0161to \u010dovjek u\u010di u realnom svijetu, tako treba nau\u010diti i kako se pona\u0161ati i za\u0161titi u virtuelnom.<\/p>\n\n\n\n

Na\u0161 voz se polako zaustavlja. Iako je ovo kraj razgovora, osje\u0107aj je kao da putovanje tek po\u010dinje \u2013 ne samo za Aminu, ve\u0107 i za sve one koji vjeruju da tehnologija mo\u017ee biti prostor jednakih \u0161ansi, dijaloga i dostojanstva.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Razgovarala i pripremila: Senaida Sarajli\u0107 Foto: Privatna arhiva Zamislite svijet u kojem ideje putuju br\u017ee od vozova, gdje su kodovi […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":873,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-872","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=872"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":878,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/872\/revisions\/878"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ona.ba\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}